Βαθιά θλίψη και αναπάντητα ερωτήματα άφησε πίσω της η φονική έκρηξη που σημειώθηκε τα ξημερώματα της Δευτέρας στο εργοστάσιο μπισκότων Βιολάντα στα Τρίκαλα, προκαλώντας τον θάνατο πέντε εργαζομένων και μετατρέποντας έναν χώρο παραγωγής σε σκηνικό απόλυτης καταστροφής. Οι Αρχές εξακολουθούν να ερευνούν με ιδιαίτερη προσοχή όλα τα πιθανά σενάρια, καθώς μέχρι αυτή την ώρα δεν έχει εκδοθεί επίσημο πόρισμα για τα ακριβή αίτια της τραγωδίας.
Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις της Πυροσβεστικής και της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, το επικρατέστερο σενάριο αφορά διαρροή εύφλεκτου αερίου, πιθανότατα προπανίου, σε κλειστό χώρο του εργοστασίου. Το προπάνιο χρησιμοποιείται ευρέως σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις τροφίμων, κυρίως για τη λειτουργία φούρνων, και σε περίπτωση διαρροής μπορεί να δημιουργήσει εκρηκτική ατμόσφαιρα χωρίς να γίνει άμεσα αντιληπτό. Αν στη συνέχεια υπάρξει σπινθήρας ή θερμό σημείο, η ανάφλεξη είναι σχεδόν ακαριαία και εξαιρετικά ισχυρή, γεγονός που φαίνεται να συνάδει με την ένταση της έκρηξης που σημειώθηκε.
Οι ερευνητές εξετάζουν με ιδιαίτερη προσοχή την περιοχή των φούρνων και των γραμμών παραγωγής, όπου συγκεντρώνονται υψηλές θερμοκρασίες και λειτουργούν μηχανήματα συνεχούς ροής. Το ενδεχόμενο τεχνικής βλάβης, είτε σε εξοπλισμό είτε σε ηλεκτρικό σύστημα, δεν έχει αποκλειστεί, καθώς ένας σπινθήρας θα μπορούσε να αποτελέσει τον μηχανισμό πυροδότησης σε περιβάλλον με διαρρέον αέριο.
Παράλληλα, στο πλαίσιο της προκαταρκτικής διερεύνησης, εξετάζεται και το πιο σύνθετο σενάριο εκρηκτικής σκόνης, όπως για παράδειγμα σκόνη αλευριού. Σε βιομηχανίες τροφίμων, υπό εξαιρετικά ειδικές συνθήκες, η αιώρηση τέτοιων σωματιδίων σε κλειστό χώρο μπορεί να προκαλέσει ισχυρή έκρηξη αν συνδυαστεί με πηγή ανάφλεξης. Πρόκειται ωστόσο για ένα σενάριο που αξιολογείται επικουρικά και όχι ως βασική εκτίμηση σε αυτή τη φάση.
Από την έρευνα μέχρι στιγμής δεν προκύπτουν ενδείξεις δόλου ή εμπρησμού, χωρίς ωστόσο οι Αρχές να αποκλείουν κανένα ενδεχόμενο πριν ολοκληρωθεί η τεχνική ανάλυση του χώρου και των συντριμμιών. Η κατάσταση του εργοστασίου μετά την έκρηξη, με τμήματα να έχουν καταρρεύσει πλήρως, δυσκολεύει σημαντικά το έργο των ειδικών κλιμακίων, που συλλέγουν δείγματα και εξετάζουν μηχανήματα, σωληνώσεις και συστήματα ασφαλείας.
Η ίδια η εταιρεία, σε ανακοίνωσή της, κάνει λόγο για άγνωστα μέχρι στιγμής αίτια, δηλώνοντας ότι συνεργάζεται πλήρως με τις Αρχές και εκφράζοντας τη βαθιά της οδύνη για την απώλεια των εργαζομένων. Την ίδια ώρα, οι οικογένειες των θυμάτων περιμένουν απαντήσεις, ενώ η διαδικασία ταυτοποίησης των σορών πραγματοποιείται με τη μέθοδο DNA λόγω της σφοδρότητας της έκρηξης και της φωτιάς που ακολούθησε.
Το χρονικό της τραγωδίας ξεκινά λίγο πριν τις 4 τα ξημερώματα της Δευτέρας, όταν στο εργοστάσιο βρίσκονταν περίπου 13 εργαζόμενοι της νυχτερινής βάρδιας. Στις 03:55 με 04:00 ακούγεται μια εκκωφαντική έκρηξη, τόσο ισχυρή που γίνεται αντιληπτή σε απόσταση έως και 15 χιλιομέτρων. Κάμερες ασφαλείας σε γειτονικές περιοχές καταγράφουν τον ήχο και τη δόνηση, ενώ αμέσως μετά ξεσπά μεγάλη φωτιά που εξαπλώνεται ταχύτατα στο εσωτερικό του εργοστασίου.
Οκτώ εργαζόμενοι καταφέρνουν να βγουν εγκαίρως από το κτίριο, κάποιοι με ελαφρά τραύματα ή αναπνευστικά προβλήματα, ενώ στο σημείο φτάνουν άμεσα ισχυρές δυνάμεις της Πυροσβεστικής με δεκάδες πυροσβέστες, οχήματα και ειδικά κλιμάκια διάσωσης. Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης τραυματίζεται ελαφρά και ένας πυροσβέστης.
Καθώς οι ώρες περνούν και η φωτιά τίθεται υπό έλεγχο, οι διασώστες εντοπίζουν στα συντρίμμια τις σορούς πέντε εργαζόμενων γυναικών, επιβεβαιώνοντας τον τραγικό απολογισμό. Το εργοστάσιο έχει υποστεί τεράστιες καταστροφές, με τμήματά του να έχουν κυριολεκτικά ισοπεδωθεί.
Η έρευνα συνεχίζεται, με τις Αρχές να επιμένουν ότι μόνο μετά την ολοκλήρωση των τεχνικών εξετάσεων θα υπάρξουν σαφείς απαντήσεις για το τι ακριβώς συνέβη εκείνα τα δραματικά λεπτά που μετέτρεψαν μια συνηθισμένη νυχτερινή βάρδια σε μια από τις πιο βαριές εργατικές τραγωδίες των τελευταίων ετών.
Οι μαρτυρίες των επιζώντων κλειδί για τα αίτια της ανείπωτης τραγωδίας
Ισχυρό σοκ έχει προκαλέσει στην ελληνική κοινωνία η πρωτοφανής τραγωδία που έλαβε χώρα στη ΒΙ.ΠΕ. Τρικάλων, όπου πέντε εργαζόμενες μητέρες σκοτώθηκαν σε έκρηξη που σημειώθηκε σε εργοστάσιο της εταιρείας Βιολάντα.
Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, η έρευνα των αξιωματικών της Πυροσβεστικής για τη φονική έκρηξη στο εργοστάσιο της βιομηχανίας μπισκότων φαίνεται πως κινείται σε δύο άξονες. Από την πρώτη στιγμή που κατέφθασαν οι αξιωματικοί της ΔΑΕΕ στο σημείο φρόντισαν να ξεκινήσουν άμεσα την λήψη καταθέσεων από όσους βρίσκονταν στις εγκαταστάσεις του εργοστασίου τη στιγμή της καταστροφής.
Αρκετοί από τους εργαζομένους είναι καλά στην υγεία τους και αναμένεται να συνεισφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες συνέβη η τραγωδία, μόλις συνέλθουν από το ισχυρό σοκ. Να σημειωθεί πως περίπου οκτώ εργαζόμενοι κατάφεραν να βγουν μόνοι τους από τους χώρους του εργοστασίου, λίγα λεπτά μετά την έκρηξη.
Κρίσιμες πληροφορίες για την έκρηξη και φωτιά στον χώρο της βιομηχανίας, φυσικά, θα δώσει η αυτοψία στον χώρο. Η έρευνα στο σημείο μηδέν είναι και η μεγαλύτερη δοκιμασία για τα κλιμάκια, καθώς η έκρηξη είχε ως αποτέλεσμα την κατάρρευση της οροφής του εργοστασίου. Ως εκ τούτου, πρέπει να μετακινηθούν τα χαλάσματα, ώστε να μπορέσουν οι αξιωματικοί της Πυροσβεστικής να εξετάσουν τον χώρο.
Οι δεξαμενές προπανίου
Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες στο εξωτερικό τμήμα του κτιρίου και σε εμφανές σημείο έχουν εντοπιστεί δύο δεξαμενές προπανίου, οι οποίες, όμως, έχουν παραμείνει ανέπαφες. Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, η έρευνα ξεκινάει από μηδενική βάση καθώς είναι κρίσιμο να προσδιοριστεί με ακρίβεια το σημείο στο οποίο έγινε η έκρηξη.
Φυσικά, αναμένεται να αξιοποιηθεί στο έπακρο και οποιοδήποτε υλικό από κάμερες ασφαλείας θα καταφέρουν οι Αρχές να διασώσουν από την εγκατάσταση, αλλά και από γειτονικά κτίρια, όπως το βίντεο που ήδη έχει δει το φως της δημοσιότητας στο οποίο απεικονίζεται η στιγμή της φρικτής έκρηξης.
Μία ένδειξη για το τι θα μπορούσε να έχει συμβεί, έδωσε ο γνωστός δημοσιογράφος Βασίλης Λαμπρόπουλος στο MEGA, αναφέροντας πως αν και οι έρευνες δεν έχουν καταλήξει σε ασφαλές συμπέρασμα, υπάρχουν δύο σενάρια.
Το πρώτο είναι και το πιο απλό, δηλαδή να υπήρξε κάποια διαρροή στο σύστημα τροφοδοσίας καυσίμων για τη λειτουργία του εργοστασίου. Οι δεξαμενές με μείγμα προπανίου και βουτανίου της εγκατάστασης βρίσκονται εκτός της εγκατάστασης, και μεταφέρουν καύσιμο με αγωγούς στο εσωτερικό.
Τα δύο προβλήματα με αυτό το σενάριο είναι πως αν και το προπάνιο είναι ιδιαίτερα εύφλεκτο και εκρηκτικό, οι δεξαμενές των αερίων βρέθηκαν άθικτες μετά την έκρηξη.
Ακόμα, καθώς τοι προπάνιο είναι ένα αέριο άοσμο, άχρωμο και άγευστο, πολλές φορές είναι αναμεμειγμένο με άλλες έντονες πτητικές ουσίες, για να γίνεται αντιληπτό σε περίπτωση διαρροής. Εργαζόμενος έχει αναφέρει πως ενδέχεται να αντελήφθη μία ασυνήθιστη μυρωδιά εντός του εργοστασίου, αλλά αυτό επιδέχεται έρευνας.
Το ακραίο σενάριο
Το δεύτερο σενάριο μπορεί να ακούγεται σαν επιστημονική φαντασία, αλλά είναι, όπως εξηγεί ο δημοσιογράφος, μία πέρα για πέρα πιθανή αιτία και έχει να κάνει με το βασικό συστατικό στα προϊόντα της βιομηχανίας, το αλεύρι.
Υπό συγκεκριμένες συνθήκες θερμοκρασίας, σύστασης και πίεσης, το αλεύρι, καθώς βρίσκεται διαχεόμενο παντού στην ατμόσφαιρα τέτοιων εγκαταστάσεων, μπορεί να αναφλεγεί και μάλιστα να προκαλέσει ωστικό κύμα!
Ένα τέτοιο περιβόητο συμβάν είχε καταγραφεί σε αλευροβιομηχανία στην Βρετανία το 1981, όπου είχε προκληθεί έκρηξη με δεκάδες νεκρούς. Ακόμα ένα τέτοιο περιστατικό είχε καταγραφεί το 2008 σε εργοστάσιο ζάχαρης στις ΗΠΑ, με 14 νεκρούς.
Και στις δύο περιπτώσεις, ήταν μόνο το αλεύρι που προκάλεσε τις εκρήξεις, χωρίς τη συνδρομή κάποιου άλλου εύφλεκτου αερίου.
Μέχρι την πόλη των Τρικάλων ακούστηκε η έκρηξη
Λίγο πριν από τις 4 τα ξημερώματα, την ώρα που συνέβη η φονική έκρηξη, στον χώρο του εργοστασίου βρίσκονταν 13 άτομα για τη νυχτερινή βάρδια, στο πλαίσιο 24ωρης λειτουργίας του.
Ο εκκωφαντικός κρότος ήταν τόσο δυνατός, που ακούστηκε μέχρι την πόλη των Τρικάλων, σε απόσταση 8 χιλιομέτρων, ενώ η πυρκαγιά που προκλήθηκε ξεπέρασε σε ένταση τους 1.000 βαθμούς Κελσίου, με αποτέλεσμα να λιώσουν τμήματα χάλυβα εντός του εργοστασίου.
Η παλαιά πτέρυγα του εργοστασίου, εκεί όπου παράγονταν προϊόντα βρόμης και πτι φουρ, τυλίχθηκε αμέσως στις φλόγες. Πέντε νέες γυναίκες εγκλωβίστηκαν χωρίς δυνατότητα διαφυγής και αργότερα εντοπίστηκαν, δυστυχώς, νεκρές, ενώ το κτήριο ουσιαστικά κατέρρευσε μετά την έκρηξη.
Οι υπόλοιποι εργαζόμενοι στάθηκαν τυχεροί, καθώς κατάφεραν να βγουν σώοι, με πέντε εξ αυτών να μεταφέρονται προληπτικά στο νοσοκομείο και να λαμβάνουν στη συνέχεια εξιτήριο.
Στη δημοσιότητα έρχονται δύο βίντεο που καταγράφουν την ισχυρή έκρηξη στο εργοστάσιο της Βιολάντα στις 03:55 τα ξημερώματα της Δευτέρας. Το βίντεο του trikalaopinion.gr είναι αποκαλυπτικό για το μέγεθος και την ένταση της έκρηξης:
Ένα άλλο βίντεο από κάμερα ασφαλείας αποτυπώνει το μέγεθος της έκρηξης από διαφορετική οπτική γωνία:
Οργή και απόγνωση από συγγενείς των θυμάτων
Η Αναστασία Νάσιου, η 56χρονη Σταυρούλα Μπουκουβάλα, η 45χρονη Ελένη Κατσαρού και η 42χρονη Βάσω Σκαμπαρδώνη, οι σοροί των οποίων εντοπίστηκαν μαζί στον ίδιο χώρο, είναι οι τέσσερις από τις πέντε εργαζόμενες, οι οποίες άφησαν την τελευταία τους πνοή από την έκρηξη που σημειώθηκε στην μπισκοτοβιομηχανία Βιολάντα.
Όλες τους ήταν παντρεμένες γυναίκες, αφοσιωμένες μητέρες και σκληρά εργαζόμενες, προκειμένου να προσφέρουν όσον το δυνατόν περισσότερα μπορούσαν στις οικογένειές τους.
Συγκλονιστικές είναι, εξάλλου, οι καταγγελίες συγγενών θυμάτων για τον τρόπο ενημέρωσης από τις Αρχές και την επιχείρηση.
Από κανέναν δεν είχαμε καμία ενημέρωση. Τίποτα, ούτε για ταυτοποίηση. Οι γονείς της έδωσαν DNA, όπως δώσανε… αλλά επίσημα τίποτα. Ούτε από το εργοστάσιο, ό,τι μάθαμε, το μάθαμε από τα site. Ούτε στο νοσοκομείο μας είπαν κάτι, ούτε καν όταν μας ζήτησαν να πάμε στο χώρο του εργοστασίου, περιγράφει ξάδερφος 56χρονης εργάτριας που σκοτώθηκε στην έκρηξη.
Δεν έγινε καμία ενημέρωση. Υποτίθεται ότι υπήρχαν ψυχολόγοι, μια κυρία κι ένας κύριος, αλλά στην ουσία δεν έκαναν τίποτα. Ήμασταν καμιά εικοσαριά συγγενείς μέσα στο θάλαμο και κανείς δεν μας μίλησε. Μέχρι και στο νοσοκομείο, κανείς. Εμάς μάς τα έλεγαν ανεπίσημα ότι είναι νεκροί. Από πηγαδάκια ακούγαμε ότι είναι νεκροί, ότι ήταν μεγάλη η έκταση της φωτιάς…, προσθέτει.
Ο ίδιος μιλά για σοβαρές αστοχίες: Αστοχίες, μόνο αστοχίες. Δεν γίνεται η αστυνομία να λέει ότι τα παιδιά είναι εκεί, να έχουμε τους γονείς εκεί και να περιμένουν για ταυτοποίηση. Εγώ ήμουν με τους γονείς της όταν έδιναν DNA. Γιατί δεν μας πήγαν κατευθείαν; Να λέμε είμαστε οι γονείς και να μας λένε όχι; Τι ψάχνουν να βρουν;.
Την αγωνία του περιγράφει και ο γιος μίας ακόμη από τις πέντε εργάτριες της Βιολάντα, που άφησε την τελευταία της πνοή κατά τη διάρκεια της νυχτερινής βάρδιας στο εργοστάσιο. Ήμουν ξύπνιος όταν άρχισε να διαρρέει η είδηση της έκρηξης. Η βραδινή βάρδια ξεκινάει γύρω στις 11:00. Δεν κοιμόμουν εκείνη την ώρα που έγινε η έκρηξη και πήρα τηλέφωνο για να δω αν ήταν ανάμεσα στους τραυματίες που πήγαν στο νοσοκομείο. Δεν μου ανέφεραν το όνομά της, οπότε αμέσως έβγαλα τα συμπεράσματά μου. Μέχρι να ταυτοποιηθούν οι σοροί, η μητέρα μου θα θεωρείται αγνοούμενη, ανέφερε σχετικά.